Większość plików, które wracają do poprawki, nie ma źle zaprojektowanej grafiki. Ma źle przygotowany plik. To dwie różne rzeczy — i tę drugą naprawisz w kwadrans, jeśli wiesz, czego szukać.
Poniżej pięć rzeczy, które sprawdza każdy drukarz, zanim w ogóle spojrzy na projekt.
1. Spady — 3 mm zapasu poza formatem
Najczęstszy powód odesłania pliku.
Papier po druku jest cięty w stosie, a gilotyna ma tolerancję rzędu 1 mm w każdą stronę. Jeśli Twoje tło kończy się dokładnie na krawędzi formatu, po cięciu zobaczysz białe paski. Nie czasem — prawie zawsze.
Rozwiązanie: przedłuż tło i wszystkie elementy dochodzące do krawędzi o 3 mm poza format.
| Format docelowy | Format pliku ze spadem |
|---|---|
| Wizytówka 90 × 50 mm | 96 × 56 mm |
| Ulotka A5 (148 × 210 mm) | 154 × 216 mm |
| Ulotka A4 (210 × 297 mm) | 216 × 303 mm |
| Plakat A3 (297 × 420 mm) | 303 × 426 mm |
Spad dotyczy tylko elementów dochodzących do krawędzi. Jeśli projekt ma białe tło i nic go nie dotyka, spad nie jest potrzebny — choć i tak lepiej go dodać, bo nic nie kosztuje.
2. Margines bezpieczeństwa — 3–5 mm do wewnątrz
Odwrotność spadu i błąd popełniany równie często.
Ta sama tolerancja gilotyny działa też w drugą stronę. Jeśli tekst albo logo siedzi 1 mm od krawędzi, po cięciu może zostać przycięty albo znaleźć się niebezpiecznie blisko brzegu.
Trzymaj wszystkie ważne elementy — tekst, logo, numer telefonu, kod QR — minimum 3 mm od linii cięcia. Przy wizytówkach wolę 5 mm, bo wygląda spokojniej.
Tło na spad 3 mm na zewnątrz, treść 5 mm do wewnątrz. Między jednym a drugim masz zapas na niedokładność cięcia — wystarczająco dużo, żeby nic się nie stało.
Tekst 1 mm od krawędzi i tło kończące się dokładnie na formacie. Dwa błędy naraz — po cięciu masz biały pasek z jednej strony i uciętą literę z drugiej.
3. CMYK, nie RGB
Ekran świeci światłem i miesza czerwony, zielony i niebieski. Drukarka nakłada farbę i miesza cyjan, magentę, żółty i czarny. To dwa różne światy i nie wszystko z jednego da się przenieść do drugiego.
Co się psuje najbardziej przy konwersji:
- →Intensywny błękit — potrafi zmienić się w fioletowy
- →Neonowa zieleń i pomarańcz — na papierze zawsze będą bledsze, tego nie da się obejść
- →Czysta czerń tekstu — jeśli zostawisz ją jako RGB 0/0/0, drukarka może wydrukować ją z czterech farb i tekst wyjdzie nieostry
Ustaw dokument w CMYK od początku, a nie konwertuj na końcu. Konwersja na końcu zawsze coś zmienia i zawsze zaskakuje.
Dwie sztuczki z czernią
Tekst — używaj czystego czarnego: C0 M0 Y0 K100. Jedna farba, ostre krawędzie.
Duże czarne płaszczyzny — czysty K100 wygląda na dużym polu jak ciemna szarość. Użyj czerni głębokiej, na przykład C40 M30 Y30 K100. Ale nigdy pod małym tekstem — tam wróć do K100.
4. Rozdzielczość 300 dpi w skali 1:1
Zdjęcie z internetu ma zwykle 72 dpi. Na ekranie wygląda dobrze, na papierze rozpada się na kwadraty.
Zasada: 300 dpi w docelowym rozmiarze. Zdjęcie 300 dpi powiększone dwukrotnie to w praktyce 150 dpi — powiększenie nie dodaje informacji, tylko rozciąga to, co jest.
| Element | Wymagana rozdzielczość |
|---|---|
| Zdjęcia w druku małoformatowym | 300 dpi |
| Grafika wektorowa (logo, ikony) | bez znaczenia — skaluje się bez straty |
| Billboard, baner wielkoformatowy | 25–72 dpi (oglądany z daleka) |
| Plakat A3–A1 | 150–300 dpi |
Logo zawsze wstawiaj z pliku wektorowego (AI, EPS, SVG, PDF). Jeśli masz je tylko jako PNG albo JPG, to osobny problem — opisałem go w tekście jak wybrać projektanta logo.
5. Teksty zamienione na krzywe
Jeśli w Twoim projekcie jest czcionka, której nie ma na komputerze drukarza, program podmieni ją na inną. Układ się rozjedzie, a Ty dowiesz się o tym po odbiorze.
Dwa sposoby, żeby tego uniknąć:
- →Zamień teksty na krzywe (Tekst → Utwórz kontury). Tekst przestaje być tekstem, staje się kształtem. Uwaga: po tej operacji nie da się już poprawić literówki, więc zapisz sobie wersję edytowalną osobno.
- →Osadź czcionki w PDF-ie przy eksporcie. Wygodniejsze, bo plik zostaje edytowalny, i w większości przypadków wystarcza.
Zanim zamienisz teksty na krzywe — przeczytaj projekt jeszcze raz. To ostatni moment na wyłapanie literówki w numerze telefonu. Po druku 500 wizytówek jest już tylko dodruk na własny koszt.
W czym to robić
Nie każdy program nadaje się do przygotowania pliku do druku.
| Program | Do druku? | Uwagi |
|---|---|---|
| Adobe Illustrator, InDesign | tak | Standard, pełna kontrola nad spadami i kolorami |
| Affinity Designer, Publisher | tak | Tańsza alternatywa, robi wszystko co trzeba |
| CorelDRAW | tak | Wciąż popularny w drukarniach |
| Photoshop | z zastrzeżeniem | Tekst wychodzi mniej ostry, bo wszystko jest rastrem |
| Canva | ryzykownie | Eksport PDF do druku daje spady, ale kolory zostają w RGB |
| Word, PowerPoint | nie | Brak spadów, brak CMYK, nieprzewidywalne osadzanie czcionek |
Jeśli pracujesz w Canvie, wybierz eksport PDF do druku i zaznacz opcję znaczników spadu. Kolory i tak przyjdą w RGB, więc uprzedź o tym drukarza — przy prostych projektach da się to obsłużyć, przy intensywnych kolorach lepiej oddać projekt komuś, kto zrobi to w CMYK-u.
Checklista przed wysłaniem pliku
Nie chcesz się w to bawić? Przygotuję plik albo zrobię projekt od zera i wydrukuję u siebie.
Napisz do mnieCo jeśli nie masz projektu
Jeśli po przeczytaniu tego myślisz, że nie masz na to czasu — to normalna reakcja i dobra decyzja. Przygotowanie pliku to godzina roboty dla kogoś, kto robi to codziennie, i pół dnia frustracji dla kogoś, kto robi to raz na rok.
U mnie projekt i druk to jedno zlecenie, więc problem przygotowania pliku po prostu nie istnieje — plik przygotowuję sobie sam. Zakres znajdziesz na stronie druk w Rzeszowie. Ile kosztuje sam druk, a ile projekt plus druk, rozpisałem w tekście ile kosztuje druk wizytówek.
Te same zasady obowiązują przy naklejkach, z jednym wyjątkiem — wycinanie ma większą tolerancję niż cięcie. Rozpisałem to w poradniku naklejki na zamówienie. Przy odzieży dochodzi jeszcze kilka różnic, które opisałem w tekście DTF czy sitodruk.
FAQ
Co to są spady w druku?
Spad to 3 mm zapasu tła wychodzącego poza docelowy format. Po wydrukowaniu papier jest cięty w stosie z tolerancją około 1 mm, więc bez spadu na krawędziach pojawiają się białe paski. Wizytówkę 90 × 50 mm projektujesz więc jako 96 × 56 mm.
Czy plik do druku musi być w CMYK?
Tak, jeśli zależy Ci na przewidywalnych kolorach. Drukarka pracuje na czterech farbach CMYK, a ekran na świetle RGB. Plik w RGB zostanie i tak przekonwertowany — tyle że bez Twojej kontroli, więc intensywne błękity i zielenie mogą wyjść zupełnie inaczej niż na monitorze.
Jaka rozdzielczość jest potrzebna do druku?
300 dpi w docelowym rozmiarze dla druku małoformatowego: wizytówki, ulotki, plakaty do A3. Przy billboardach i banerach wystarczy 25–72 dpi, bo ogląda się je z kilkunastu metrów. Grafika wektorowa nie ma rozdzielczości — skaluje się bez straty jakości.
W jakim formacie wysłać plik do druku?
PDF, najlepiej w standardzie PDF/X-1a albo PDF/X-4. Ma osadzone czcionki, zachowuje CMYK i zapisuje informację o spadach. JPG nadaje się tylko do bardzo prostych zleceń, a pliki tekstowe i prezentacje nie nadają się w ogóle.
Czy muszę zamieniać teksty na krzywe?
Nie musisz, jeśli poprawnie osadzisz czcionki w PDF-ie — to wystarcza w większości przypadków. Krzywe są pewniejsze, ale nieodwracalne: po zamianie nie poprawisz już literówki, więc zawsze zachowaj wersję edytowalną.
Czy Canva nadaje się do przygotowania pliku do druku?
Do prostych projektów tak, przy zachowaniu ostrożności. Wybierz eksport PDF do druku ze znacznikami spadu i uprzedź drukarza, że kolory są w RGB. Przy projektach z intensywnymi kolorami albo dużymi czarnymi płaszczyznami lepiej oddać plik komuś, kto przygotuje go w CMYK-u.
